Halk arasında, boynun ön tarafında bir kitle oluşması olarak algılanan guatr; birçok vücut fonksiyonunda denge unsuru olan tiroid bezinin büyümesine deniyor. Bu büyüme, tiroid bezinin işIevini olumsuz etkiliyor. Sık rastlanan bir sağlık sorunu olan guatra neden olan tiroid beziyle ilgili olarak Türkiye Hastanesi genel cerrahi uzmanları Prof. Dr. Hasan Taşçı ve Dr. Cavit Hamzaoğlu, şu bilgileri veriyor:
Tiroid bezi normalde yaklaşık 15-25 gram ağırlığında olan bir iç salgı bezidir. Boyunda nefes borusunun iki tarafında yer almaktadır. Kanlanması çok fazla olan bir organdır. Tiroid bezi tiroid hormonlarınr salgılar ve kana verir: Bu salgının azalması veya çoğalması olumsuz etki yapar. Tiroid bezi normal miktarda hormon salgılarsa ötiroidi denir. Fazla hormon salgılarsa hipertiroidi denir. Hipertiroidi belirtileri şunlardır;
sinirlilik, fazla iÅŸtaha raÄŸmen kilo kaybı, aşırı terleme. ellerde titreme, kaslarda güçsüzlük. sık dışkılama. sık idrar, adet düzensizliÄŸi, kısırlık, çarpıntı ve uzun süre devam ederse gözIerde eksoftalmi (gözlerin dışa fırlaması ve gözkapaklarının kapanamaması). Tiroid bezi normalden daha az hormon salgıIarsa hipotiroidi denir. Halsizlik. çabuk yorulma, hareketlerde ve kalp atımında yavaÅŸlama, uyuklama hali, soÄŸuktan kaçma, ses kalınlaÅŸması, saç ve kaÅŸların dış kenannda dökülme, kabızIık, kadınlarda adetten kesilme gibi belirtiler verir.”
Guatrın çeşitleri
Prof. Dr. Hasan Taşçı, tiroid bezi büyümesinin iki şekilde değerlendirildiğini belirtiyor ve ekliyor: Bunlar diffüz hiperplazi ve nodüler guatr olarak tanımlanıyor.
1- Diffüz hiperplazi; bu durumda sadece büyüme vardır ve tiroidbezi içinde başka oluşum ve patoloji yoktur.genellikle denizden uzak yerlerde (iyot eksikIiğine bağlı) görülür.
2- Nodüler guatr; bu durumda ise tiroid bezinin içinde mercimek veya nohut büyüklüğünde, bazen daha da büyük kitleler mevcuttur.”
Belirtiler nelerdir?
Tiroid bezindeki büyüme salgının azalmasına veya çoğalmasına neden olmuyorsa, yani hastada hipertiroidi veya hipotiroidi durumu yoksa, pek fazla bir belirti vermiyorsa.
Belirtilerle ilgili olarak Opr. Dr. Cavit HamzaoÄŸlu, ÅŸunları söylüyor: ”Boyun ön bölümünde ÅŸiÅŸkinlik fark edilir. Bu ÅŸiÅŸkinlik yutkunmakla hareket eder .Büyük guatrlarda baskıya baÄŸlı nefes almakta zorluk ve ses kıslklığı olabilir. Bazen tiroid dokusu fazla büyür ve göğüs kafesinin içine girebilir.
TeÅŸhis ve Tedavi
Prof. Dr. Hasan Taşçı. guatrın teşhisi konusunda da şöyIe konuşuyor:
“Doktor, elle muayenede tiroid bezinde büyüme olup olmadığını ve hatta çoÄŸu zaman nodülleri fark edebilir.Bu durumda hastadan tiroid ultrasonografisi, tiroid hormonları (kan tetkiki) ve gerekirse tiroid sintigrafisi istenir. Bazen iÄŸne biyopsisi (parça alınması) gerekebilir.”
Bu muayene ve tetkikler sonucu guatrın tedavisi için nasıl bir yöntem izleneceği belirleniyor. ilaç tedavisinin yanında hekimin uygun gördüğü durumlarda ameliyat gerekebiliyor.
Opr. Dr. Cavit Hamzaoğlu. hangi durumlarda ameliyatın tercih edileceğine dair şu açıklamayı yapıyor:
“Diffüz hiperplazide (basit guatrda) eÄŸer tiroid bezi çok büyümüş ve nefes almayı zorlaÅŸtırıyorsa veya estetik olarak hastayı rahatsız ediyorsa ameliyat öneriliyor.
Nodüler guatrda ise
1- Kanser şüphesi.
2- Bası belirtileri.
3- Hipertiroidi,
4- Göğüs kafesinin içine büyüme.
5- Kozmetik bir gerekçe (boyunda şekil bozukluğu varsa ameliyat edilir.)
Ultrasonografi ve tiroid sintigrafisi teşhiste çok önemli rol oynuyor. Bu tetkikler sırasında eğer tiroidde tek nodül buIunduğu saptanırsa ve bu sintigrafik olarak soğuk nodül ise kanser olma riski bulunuyor.
Eldeki veriler, erkeklerde kadınIara göre ve gençlerde yaşlılara göre tek olan nodüllerin kanser olma riskinin daha yüksek olduğunu gösteriyor.
Çocukluk çağında boyunlarında radyoterapi yapılmış kişilerde tiroid kanseri riskinin çok yüksek olduğu biliniyor.
Ameliyat Nasıl Yapılır?
Prof. Dr. Hasan Taşçı ve Opr. Dr. Cavit Hamzaoğlu. ameliyatın özellikleriyle ilgili şu bilgileri veriyor:
“Ameliyattan önce mutlaka tiroid hormon düzeyine bakılması lazım. EÄŸer hipertiroidi (yani tiroid hormon fazlalığı) varsa, hasta ameliyat edilemez. Çünkü. hasta ameliyat esnasında kriz geçirebilir. Bu nedenle önce ilaç yardımı ile hormonlar normal seviyeye getirilmeli ki. herhangi bir komplikasyonla karşılaşılmasın. Hormonların normal seviyeye indirilmesi iÅŸlemi bazen aylar sürebilir. Ameliyat genel anestezi altında yapılmaktadır. Ameliyat süresi yaklaşık 1 saattir.
Boyunda, guatrın hemen önünde, yaklaşık 4 cm’lik bir kesi yapılarak tiroid dokusuna ulaşılır. Bilateral subtotal tiroidek tomi dediÄŸimiz teknikle tiroid dokusunun çoÄŸu alınır .”
Ameliyat Sonrası Durum
Opr. Dr. HamzaoÄŸlu, ameliyat sonası durumla ilgili olarak da ÅŸunları söylüyor: “iyi yapılan ameliyatlardan sonra tekrarlama ihtimali çok azdır. Kötü yapılan ameliyatlarda içerde fazla tiroid dokusu bırakıldığı için tekrar büyüme veya nodül geliÅŸme ihtimali vardır. Ama bilateral subtotal tiroidektomi usulune uygun yapılırsa, çok az doku bırakıldığı için tekrarlama riski yok denecek kadar azdır .Kanserli vakalarda bilateral total tiroidektomi yani tüm tiroid dokusu çıkartılır. Ameliyatın en büyük riski ses kıslklığı veya tamamen ses kaybıdır. Genelde kanserli vakalarda bu durumla karşılaşılır. Ses tellerine giden sinir hemen tiroid dokusunun arkasında yer almaktadır .Dünyanın en iyi merkezlerinde 100 tiroid kanseri ameliyatında 1ses teli sinir kesilmesi oluyor. Å?unu iftiharla söyleyebilirim ki, bugüne kadar birçok guatr ameliyatı yapmış olmamıza raÄŸmen, kliniÄŸimizde ÅŸimdiye kadar böyle bir komplikasyona rastlanmadı. Bazen ameliyat sonrası geçici ses kıslklığı oluÅŸur, ama, bu ses kıslklığı birkaç gün ile birkaç ay içinde kendiliÄŸinden kaybolur. Bu geçici ses kısıklığı ameliyat sonrası dokularda geliÅŸen ödeme (ÅŸiÅŸkinliÄŸe) baÄŸlıdır.”